سفته چیست؟ راهنمای حقوقی، تفاوت با چک و قیمت سفته ۱۴۰۴

در دنیای معاملات مالی، روابط کاری و تعهدات حقوقی، سفته یکی از مهم‌ترین و درعین‌حال خطرناک‌ترین اسناد تجاری است. بسیاری از کارفرمایان، کارگران، کارفرمایان پروژه‌ای، مؤسسه‌ها و حتی افراد عادی برای ضمانت‌های مختلف از سفته استفاده می‌کنند. اما سؤال مهم اینجاست: سفته چیست؟ چه کاربردی دارد؟ و چگونه می‌توان آن را درست تنظیم، اجرا یا بی‌اعتبار کرد؟

در این مقاله تمام مفاهیم مربوط به سفته، قوانین، ضمانت‌ها، واخواست، شکایت، جرایم و حتی نمونه‌های کاربردی را کاملاً روشن و قابل‌فهم توضیح می‌دهیم. این محتوا مرجع کامل کاربران سایت محاسبان تلاشگر خبره خواهد بود.

سفته چیست ؟

سفته (Promissory Note) یک سند تعهد مالی است که صادرکننده در آن متعهد می‌شود مبلغ مشخصی را در تاریخ معین یا عندالمطالبه به دارنده سند پرداخت کند. اسم این سند تجاری را زیاد شنیده اید به خصوص اگر اهل وام گرفتن باشید بانکها گاهی برای ضمانت وام از شخص این سند می گیرند اما سفته در قوانین تجاری تعریف به خصوصی دارد که ما آن را برای شما بیان می کنیم : سفته سندی است که به موجب آن امضا کننده تعهد می کند مبلغی را در موعد معین یا عند المطالبه در وجه حامل یا شخص معینی و یا به حواله کرد آن شخص کارسازی نماید .

این تعریف اصطلاح قانونی آن بوده و به عبارت ساده تر سندی است که بازرگانان و تجار در معاملات تجاری خود به عنوان یک سند تعهد مبادله می کنند و برای آنها مسئولیت قانونی ایجاد می کند .
ساده‌تر بگوییم:

سفته یعنی قول رسمی پرداخت پول.

اجزای اصلی سفته:

• مبلغ تعهدشده
• تاریخ تعهد یا عندالمطالبه
• نام گیرنده یا در وجه حامل
• امضا / مهر
• شماره سفته
• آدرس صادرکننده

نکته مهم: سفته‌ای که فقط امضا داشته باشد (سفته سفید امضا) خطرناک‌ترین نوع سفته است و باید فوراً تعیین تکلیف شود.

انواع سفته چیست؟

سفته انواع مختلفی دارد و هرکدام کاربرد متفاوتی در قانون دارند:

اجرای سفته چیست و چگونه انجام می‌شود؟

اجرای سفته یعنی پیگیری قانونی و مطالبه مبلغ آن از صادرکننده.

دو روش اصلی اجرا:

۱. اجرای سفته از طریق اداره ثبت

• سریع‌تر
• کم‌هزینه‌تر
• امکان توقیف اموال سریع

۲. اجرای سفته از طریق دادگاه

• برای موارد اختلافی
• نیازمند دادخواست
• مناسب زمانی که سفته ضمانتی یا امانی است

فرق چک و سفته چیست؟ (مقایسه کامل)

تفاوت بین سفته و برات

در برات سه نفر دخالت دارند ( محیل( برات کش) محال له(دارنده برات) محال علیه(پرداخت کننده وجه برات) )و در سفته دو نفر حاضر هستند ( متعهد ، متعهد له ) . همچنین برای برات وجود محل لازم است یعنی برات‌کش باید از برات‌گیر طلبکار بوده و یا اعتبار نزد وی داشته باشد، در صورتی که در سفته وجود محل ضرورت ندارد.

برات باید به قبولی محال علیه (کسی که برات را باید بپردازد) رسیده باشد در صورتی که سفته خود از طرف متعهد قبول شده است . به عبارت دیگر سفته به محض صدور دین متعهد است در صورتی که برات پس از قبولی برات‌گیر بدهی تلقی میشود. در برات قید اسم محال‌له (دارندهٔ برات، کسی که مبلغ برات را دریافت میکند ) الزامی است ولی سفته را می‌توان بدون ذکر نام گیرنده سفته در وجه حامل صادر کرد .

شباهت های سفته و برات

برات و سفته سند تجاری هستند که برای پرداخت مبلغی در وجه افراد استفاده مشوند .

در گزارش بالا از محاسبان تلاشگر خبره تعریف سفته را خواندیم و تعریف برات را برای درک بهتر تفاوت هایشان در ادامه نیز آورده ایم ، برات نوشته ای است که طلبکار یا کشنده برات به دیگری دستور می‌دهد مبلغ معینی را در سر رسید معین یا به روئیت در وجه شخصی معین یا به حواله‌کرد او در محل تعیین شده بپردازد .

برات‌نویس یا مُحیل یا صادرکننده : کسی که برات را صادر میکند

برات‌گیر یا مُحالٌ علیه  : کسی که برات را باید بپردازد

دارندهٔ برات یا مُحالٌ له یا محتال : کسی که مبلغ برات را دریافت میکند

دانستنی های صدور و نحوه نوشتن سفته

مبلغ سفته

روی برگه سفته مبلغ مشخصی چاپ شده است که نشان دهنده سقف اعتبار آن برگه است . اگر روی برگه مبلغ صد میلیون ریال (ده میلیون تومان) چاپ شده بود سفته تا 10 میلیون تومان اعتبار دارد

نکته : علاه بر وجود مبلغ چاپ شده روی برگه بخش مبلغ را خالی نگذارید و مبلغ مورد نظر را بنویسید و مبلغ نوشته شده نباید بیشتر از مبلغ چاپ شده روی برگه سفته باشد .

تاریخ در برگه سفته

• تاریخ صدور سفته (شامل روز ، ماه ، سال) :

اگر تاریخ صدور سفته روی آن قید نشود سفته ارزش تجاری خود را از دست میدهد و یک سند عادی میشود .

• تاریخ پرداخت سفته :

تاریخ پرداخت سفته باید بر روی آن قید شود . ننوشتن تاریخ پرداخت سفته باعث می شود که دارنده سفته هر زمان که بخواهد وجه آن را مطالبه کند .

نام بستانکار یا گیرنده

نوشتن نام در بخش “در وجه / به حواله کرد “باعث می شود که طلبکار مشخص باشد . در صورتی که نام بستانکار نوشته نشود سفته در وجه حامل محسوب میشود ، یعنی هرکسی که حامل سفته باشد ، می تواند وجه آن را مطالبه کند .

درج امضا یا مهر زدن توسط صادر کننده سفته

امضا کردن برگه سفته توسط شخص صادر کننده آن به این معنی است که او بدهکار بودن خود را تایید میکند .

محل پرداخت سفته

صادرکننده سفته هر جایی را به عنوان محل پرداخت سفته بنویسد در صورت شکایت ، دارنده سفته باید دعوی را از آنجا مطرح کند .

• در زمان صدور این سند تجاری مبلغ آن باید به طو دقیق مشخص باشد یعنی مبلغی که باید تادییه یا پرداخت شود با ذکر تمام حروف و به شرح نوشته شود .
• نام گیرنده و مشخصات دقیق آن اعم از اینکه حقیقی باشد یا حقوقی به صورت کامل نوشته شود .
• هر سفته دارای یک تاریخ پرداخت یا سررسید است و این تاریخ باید در آن مشخص باشد و سند تجاری بدون تاریخ می تواند برای کسی که آن را امضا کرده است خطرناک بوده و مسئولیت قانونی ایجاد نماید .

آنچه که مسلم است اینکه سفته را می توان در وجه حامل یا عندالمطالبه یعنی هر کسی در هر زمانی می تواند برای وصول وجه آن به متعهد مراجعه نماید ، صادر نمود .در واقع صادر کننده این سند یا متعهد پرداخت وجهی را به اینده موکول می کند و نام شخص طلبکاری که سفته به نام او صادر شده است ( ذینفع ) را روی ان می نویسد . با همه شرایط و ضوابطی که در مورد این سند تجاری ذکر شد یکسری ویژگی ها و مشخصاتی دارد و توسط بانک ملی به فروش می رسد ویژگی های آن عبارتند از:

• این سند تجاری در زمان صدور توسط بانک ملی به تمبر ممهور میشود و بدون این تمبر اعتبار نخواهد داشت.
• دومین ویژگی آن شماره خزانه داری بانک ملی است .
• شماره محل پرداخت و سررسید
• مبلغ به عدد
• محل درج تاریخ صدور سند به تمام حروف
• تاریخ – محل درج تاریخ سررسید به تمام حروف
• به حواله کرد ( محل درج نام ذینفع سند )
• مبلغ سفته ( محل درج مبلغ تعهد به حروف )
• امضاء متعهد ( محل امضا و در صورت نیاز محل مهر متعهد )
• کادر پایین سفته محل درج نام و محل اقامت متعهد و مکان پرداخت وجه سند

نکته مهمی که باید به عنوان اطلاعات تکمیلی در این خصوص بدانید اینکه حداکثر مبلغ تعهد در این سند به صورت چاپی بر روی آن چاپ شده است و به میزان تمبر سفته بستگی دارد .باید توجه داشته باشید که هر رویداد مالی یا عملیات مالی را باید از دو جهت و جنبه بررسی نمایید یعنی هم ثبت در دفاتر صادر کننده اسناد تجاری و هم ثبت در دفاتر قانونی دریافت کننده اسناد تجاری .

واخواست سفته چیست ؟

اگر صادر کننده سفته در تاریخ سررسید مبلغ تعیین شده را پرداخت نکند شخص دارنده سفته اعتراض خود را از طریق واخواست سفته در مدت ده روز از تاریخ مقرر اعلام میکند . شخص طلبکار از طریق دادگاه اقدام به تنظیم و ارسال واخواست سفته میکند

نحوه نوشتن سفته بابت ضمانت کاری

• نکاتی که کارجو هنگام نوشتن سفته حسن انجام کار باید در نظر بگیرد :
• در سفته علت صدور آن قید شود که بابت حسن انجام کار یا تضمین انجام تعهدات است و شماره سفته و مشخصات آن را در قرار داد استخدام ذکر شود . (در صورتی که در سفته قید شود بابت حسن انجام کار ، کارفرما در مراجع قانونی باید ثابت کند که کارگر به تعهدات خود عمل نکرده است و اگر در سفته قید نشود بابت تضمین انجام تعهدات یا حسن انجام کار است کارگر باید ثابت کند سفته بابت چه بوده است . )
• در بخش نام گیرنده در سفته مشخصات فردی که با وی قرارداد میبندید را بنویسید و قید حواله کرد را خط بزنند .
• بخش تاریخ در سفته را خالی بگذارید و زمانی برای آن تعیین نکنید .
• در نهایت از سفته کپی گرفته و با امضای کارفرما نزد خود نگه دارید که اگر کارفرما بعد از اتمام قرارداد از پس دادن سفته به کارگر خودداری کرد از طریق کپی آن بتوانند به مراجع قضایی مراجعه کنند و اصل آن را پس بگیرند .

متن سفته برای استخدام

” در وجه شرکت …… آقای ……  بابت تضمین حسن انجام کار موضوع قرارداد کار مورخ ……. ”

متن قراردادبرای سفته استخدام

” آقای …… یک فقره سفته به شماره …… به مبلغ …… ریال بابت حسن انجام کار در اختیار کارفرما / مدیرعامل شرکت …… قرارداد تا چنانچه آقای …… طبق مفاد قرارداد عمل ننمود کارفرما / مدیرعامل شرکت مجاز خواهد بود پس از اثبات موضوع نسبت به وصول سفته مذکور اقدام قانونی را به عمل آورد .”

سفته در روابط کارگر و کارفرما

کارفرمایان معمولاً برای استخدام، سفته می‌گیرند.
اما:

❗ آیا کارفرما می‌تواند سفته کارگر را به اجرا بگذارد؟

بله، اما فقط اگر:

• سفته برای ضمانت کار بوده
• تعهدی انجام نشده
• قرارداد کتبی وجود دارد

❗ آیا کارگر می‌تواند سفته خود را پس بگیرد؟

بله:

• با «دادخواست استرداد سفته»
• با اثبات امانی بودن
• با ارائه رسید یا شهادت شهود

اجرا گذاشتن سفته

روش های وصول وجه سفته :

اجرای اسناد رسمی

به صورت اشتباه در میان مردم این تلقی وجود دارد که با مراجعه به اجرای اسناد رسمی واقع در اداره ثبت میتوان علیه صادرکننده ، ضامن و پشت نویس ، توقیف اموال و وصول طلب را در خواست کند . اما اینگونه نیست و وصول سفته صرفا از طریق مراجع قضایی امکان پذیر است.

مراجع قضایی دادگستری

برای اجرا گذاشتن سفته باید در نظر داشت که دارنده سفته باید در دادخواست حقوقی اقامه دعوی کند و در صورتی که موفق به وصل طلب نشد بازداشت شخص محکوم را تقاضا کند .

مطالب مرتبط : همه چیز درمورد چک سفید امضاء

قیمت سفته در سال ۱۴۰۴

همه قیمت ها در جدول بالا به تومان است .

مبلغ اسمی سفته : مبلغی که بر روی سفته نوشته شده و تا همان مبلغ امکان صدور وجه برای دیگری وجود دارد .

نرخ فروش سفته : مبلغ و قیمت سفته، هزینه ­ای است که شخص خریدار ، جهت خرید سفته باید پرداخت کند .

(بخش مشخص شده با شماره 1 (سقف تا مبلغ یکصد میلیون ریال) در نمونه تصویری سفته مبلغ اسمی است و قیمت مشخص شده با شماره 2 نرخ فروش برگه سفته است که بابت 10 میلیون تومان سفته باید 5 هزار تومان پرداخت شود . )

حتما بخوانید : چک رمزدار چیست ؟

نکول سفته چه معنی دارد ؟

در صورتی که مبلغ این سند تجاری در سررسید توسط متعهد یا صادر کننده آن پرداخت نشود می گویند سفته نکول شده است. حالا اگر این سند تجاری را تا زمان سررسید نزد خود نگه داشته اید ولی آن نکول شود و وجه آن را متعهد به شما پرداخت نکند اسناد دریافتنی شما دیگر فاقد ارزش خواهد بود بنابراین باید از حساب دریافتنی خارج شده ، البته باید توجه داشته باشید که متعهد بدهکار به شما می باشد و هر چند سند تجاری که از وی دست شما می باشد فاقد ارزش است . بنابراین برای اینکه شما وضعیت حساب های خود را به طور صحیح نشان دهید باید ثبت ذیل را در فاتر قانونی انجام دهید :

حساب های دریافتنی *********

اسناد دریافتنی ********

بابت حذف حساب اسناد دریافتنی نکول شده و انتقال به حساب های دریافتنی

حالتی دیگر از نکول سفته را در نظر بگیرید و ان زمانی است که شما این سند را برای وصول به بانک سپرده اید ولی سفته فوق نکول شده حال می دانید اسناد تجاری فرد متعهد فاقد اعتبار می باشد و باید به حساب های دریافتنی تبدیل شود و از طرفی بانک هزینه هایی را که جهت وصول آن متحمل شده است از قبیل کارمزد و سایر هزینه ها از حساب بانکی شما برداشت می نماید و این منطقی است که شما هزینه های فوق را به دلیل نکول به بدهکاری فرد متعهد منظور نمایید .

بنابراین جمع هزینه هایی که بانک از حساب بانک شما برداشت نموده و مبلغ اسناد تجاری به عنوان بدهی های فرد متعهد می باشد بنابراین به عنوان حساب های دریافتنی باید شناسایی شوند و ثبت زیر صورت پذیرد :

حساب های دریافتنی *********

اسناد دریافتنی در جریان وصول ******

بابت نکول سفته نزد بانک جهت وصول

حساب های دریافتنی **********

حساب بانک **********

بابت هزینه های برداشت شده توسط بانک و منظور شدن به حساب بدهی متعهد

شکایت، دادخواست و لایحه سفته

بسته به نوع مشکل، باید یکی از موارد زیر ثبت شود:

۱. دادخواست مطالبه وجه سفته

اگر سفته بابت پول بوده.

۲. دادخواست استرداد سفته

اگر سفته امانی یا ضمانتی بوده.

۳. لایحه دفاعیه خیانت در امانت سفته

در صورت سوءاستفاده دارنده.

مدارک لازم:

• اصل سفته
• قرارداد یا رسید
• شهادت شهود
• پرینت پیام‌ها

تعیین سررسید سفته چگونه و با چه شرایطی است ؟

سررسید این سند تجاری به سه حالت می تواند تعیین گردد :

• تعهد پرداخت عندالمطالبه : در این حالت صادر کننده این سند تعهد می نماید که وجه آن را به محض مراجعه ذینفع یا رویت دارنده سفته پرداخت نماید که در این حالت سررسید آن به اراده دارنده آن بستگی خواهد داشت و هر تاریخی که او بخواهد باید اجرا و پرداخت گردد .
• تعهد پرداخت وجه سفته در تاریخ معین : همانطور که از نامش پیداست این مورد دارای تاریخ مشخص برای پرداخت است و برای همین تاریخ تاریخ سررسید با عدد و حروف در متن آن نوشته میشود و باید به صورت خوانا و درست باشد و طبق همان تاریخ هم باید پرداخت گردد .
• تعهد پرداخت وجه سفته پس از مدت زمانی معین : گاهی اوقات سررسید سفته را پس از گذشت مدت معین مثلا چند ماه یا چند روز اعلام می کنند. در این حالت تاریخ پرداخت آن به صورت محاسباتی مشخص خواهد شد .

مشاوره تخصصی سفته، محاسبان تلاشگر خبره

برای موضوعاتی مثل:

1. استرداد سفته
2. شکایت بابت سفته ضمانت
3. نوشتن لایحه دفاعیه
4. مطالبه وجه سفته
5. اثبات امانی یا ضمانتی بودن
6. سفته سفید امضا
7. اجرای سفته و توقیف اموال

می‌توانید از خدمات شرکت حسابداری محاسبان تلاشگر خبره استفاده کنید.

نتیجه گیری

در نهایت، سفته یکی از ابزارهای مهم و کاربردی در معاملات، روابط کاری و تعهدات مالی است که اگر به‌درستی صادر، تکمیل و مدیریت شود، می‌تواند یک ضمانت معتبر و کم‌هزینه باشد. اما ناآگاهی از قوانین، مهلت‌ها، نحوه اجرا گذاشتن، شرایط استرداد و تفاوت‌های آن با چک، معمولاً باعث بروز اختلافات و حتی مشکلات کیفری می‌شود.

در این بلاگ تلاش کردیم مهم‌ترین نکات مربوط به سفته چیست، کاربردها، شرایط حقوقی، نحوه تکمیل، قوانین جدید، روش‌های اجرای سفته، مجازات‌ها، نکات اثبات و ابطال، هزینه‌ها و قیمت سفته در ۱۴۰۴ را به‌صورت جامع و کاربردی بررسی کنیم تا بتوانید با دیدی روشن وارد هر نوع تعهد مرتبط با سفته شوید.

اگر در مورد سفته ضمانت، سفته حسن انجام کار، شکایت، استرداد، اجرا گذاشتن یا دفاعیه نیاز به مشاوره تخصصی دارید، استفاده از خدمات یک وکیل متخصص دعاوی سفته یا تیمی حقوقی مانند محاسبان تلاشگر خبره می‌تواند از بروز خسارت، اشتباهات حقوقی و ریسک‌های جدی جلوگیری کند.

در نهایت، تصمیم‌گیری آگاهانه و استفاده صحیح از سفته، مهم‌ترین عامل برای پیشگیری از مشکلات و مدیریت صحیح تعهدات مالی است.

سوالات متداول

۱. سفته چیست؟

سفته یک سند تعهد مالی است که برای ضمانت، تعهدات کاری، معاملات و وام استفاده می‌شود.

۲. آیا سفته موجب زندان می‌شود؟

به‌طور مستقیم خیر، اما اگر سفته همراه با خیانت در امانت یا جعل باشد، امکان حکم جلب وجود دارد.

۳. کارفرما سفته من را پس نمی‌دهد؛ چکار کنم؟

می‌توانید دادخواست استرداد سفته بدهید و امانی یا ضمانتی بودن سفته را ثابت کنید.

۴. سفته سفید امضا معتبر است؟

قابل سوءاستفاده است اما قابل دفاع و ابطال نیز هست.

5. چگونه سفته را اجرا بگذارم؟

از طریق اداره ثبت یا دادگاه، بسته به نوع سفته و مدارک موجود.