صورت معاملات فصلی چیست؟ (آشنایی مصور با سامانه معاملات فصلی مالیاتی)

یکی از مهم‌ترین الزامات مالیاتی برای کسب‌وکارها در ایران، ارسال صورت معاملات فصلی است. این گزارش‌ها ابزاری هستند برای اینکه سازمان امور مالیاتی بتواند بر فعالیت‌های اقتصادی و تراکنش‌های مالی اشخاص حقیقی و حقوقی نظارت داشته باشد. به زبان ساده، معاملات فصلی گزارشی از خریدها، فروش‌ها و قراردادهای مهم هر شرکت حسابداری یا فرد است که هر سه ماه یک‌بار باید از طریق سامانه معاملات فصلی به سازمان مالیات ارائه شود.

آشنایی با این فرآیند برای صاحبان کسب‌وکار، حسابداران و حتی مدیران ضروری است، چرا که عدم ارسال یا اشتباه در تکمیل آن می‌تواند منجر به جرایم مالیاتی شود. در این مقاله قصد داریم به‌صورت کامل و کاربردی از صفر تا صد صورت معاملات فصلی بپردازیم؛ از تعریف و اهمیت آن گرفته تا نحوه ورود به سامانه، آموزش مرحله‌به‌مرحله ثبت اطلاعات، قوانین و مهلت ارسال، نرم‌افزارهای موردنیاز و حتی نحوه اصلاح اشتباهات می‌پردازیم.

صورت معاملات فصلی چیست؟

معاملات فصلی در واقع گزارشی است که هر سه ماه یک‌بار باید توسط اشخاص حقیقی و حقوقی مشمول قانون مالیات بر ارزش افزوده به سازمان امور مالیاتی ارائه شود. این گزارش شامل اطلاعات دقیق خریدها، فروش‌ها، قراردادها، حق‌الزحمه‌ها و سایر تراکنش‌های مالی است که در طول دوره‌ی سه‌ماهه انجام شده‌اند. هدف از تنظیم و ارسال این گزارش، شفاف‌سازی فعالیت‌های اقتصادی، جلوگیری از فرار مالیاتی و فراهم کردن امکان نظارت دقیق‌تر بر گردش مالی کسب‌وکارها است.

به بیان ساده، وقتی می‌پرسیم معاملات فصلی چیست باید بگوییم: یک ابزار نظارتی برای دولت و یک الزام قانونی برای کسب‌وکارها. این ابزار کمک می‌کند تا تمامی طرف‌های معامله اعم از خریدار و فروشنده در سامانه ثبت شوند و امکان تطبیق داده‌ها وجود داشته باشد.

بنابراین گزارش معاملات فصلی تنها محدود به خرید و فروش نیست، بلکه تمام تراکنش‌های مالی مهم را پوشش می‌دهد. علاوه بر این، کسب‌وکارها موظف‌اند این داده‌ها را از طریق سامانه معاملات فصلی ثبت و در مهلت مقرر ارسال کنند. عدم رعایت این قانون می‌تواند منجر به جرایم مالیاتی شود.

سازمان امور مالیاتی برای رعایت حال مودیان و افرادی که موظف به پرداخت مالیات هستند در ماده 169 مالیات های مستقیم به وضوح و شفاف در مورد صورت معاملات فصلی صحبت کرده است. در این ماده به صورت کاملا روشن به سه نکته اساسی اشاره شده است:

• همه سازمان ها و شرکت های خصوصی و دولتی که خرید و فروش انجام می دهند، باید صورت آن را حداکثر تا یک ماه بعد از انجام معامله به سازمان امور مالیاتی ارسال کنند. انجام این کار می تواند به صورت الکترونیکی و یا به صورت کاغذی و سی دی صورت گیرد. آنچه که مهم است ارسال به موقع این مدارک بوده که می تواند از جرایم متعاقب ارسال با تاخیر جلوگیری کند.
• در بخشی از این ماده آمده است، معاملات کوچک یعنی معاملاتی که مبلغ آنها تا ده درصد حد نصاب تعیین شده است، نیازی به ارسال ماهانه نداشته و مودیان می توانند لیست و فهرست این معاملات را به صورت کلی و هر سه ماه یکبار ارسال کنند. یعنی همه خرید و فرش های کوچک با هم بعد از سه ماه ارسال شوند.
• مسئله ای که در ارسال صورت معاملات فصلی، مودیان باید مد نظر داشته باشند، دریافت کارت اقتصادی است و ارسال مدارک به سازمان امور مالیاتی باید به همراه کد اقتصادی ذکر شده در این کارت باشد تا مورد پذیرش قرار بگیرد. بدون دریافت کارت اقتصادی هیچ مدرکی از مودی در سازمان امور مالیاتی پذیرفته نمی شود.

سامانه معاملات فصلی (TTMS)

سامانه معاملات فصلی (TTMS) یکی از مهم‌ترین ابزارهای سازمان امور مالیاتی کشور برای دریافت، بررسی و پردازش اطلاعات مالیاتی مودیان است. این سامانه که با نام سامانه معاملات فصلی 169 هم شناخته می‌شود، بستری آنلاین برای ثبت و ارسال اطلاعات خرید و فروش، قراردادها و سایر تراکنش‌های مالی است. تمامی اشخاص حقیقی و حقوقی که مشمول قانون مالیات هستند باید گزارش‌های خود را از طریق این سامانه ثبت کنند.

هدف اصلی این سامانه، افزایش شفافیت اقتصادی و کاهش فرار مالیاتی است. از طریق ورود به سامانه معاملات فصلی، کاربران می‌توانند به راحتی صورت معاملات خود را بارگذاری، اصلاح یا مشاهده کنند. همچنین این سامانه امکان بررسی سوابق گذشته را هم فراهم کرده تا روند فعالیت‌های مالی در بازه‌های زمانی مختلف برای مودیان شفاف باشد.

نحوه ورود و ثبت‌نام در سامانه

شما برای ورود به سامانه معاملات فصلی بایستی به این نشانی بروید.  این سامانه به صورت بیست چهار ساعتی در اختیار مودیان محترم بوده و مشمول هیچ هزینه ای نیست.

وفتی وارد صفحه سامانه معاملات فصلی آنلاین اداره امور مالیاتی می شویم، با صفحه ای که عکس آن را در تصویر بالا مشاهده می کنید، مواجه می شوید. شما بایستی کد کاربری و رمز عبور را وارد کنید تا به صفحه مربوط به شرکت خود دسترسی داشته باشید. نرم افزار نسخه غیر بر خط که هجدهم فروردین ماه سال نود و هشت منتشر شد در این لینک در دسترس شما می باشد. باید آن را دانلود و روی رایانه خود نصب کنید تا بدون نیاز به اینترنت، کارهای ورود اطلاعات را در طول شبانه روز انجام دهید.

برای پر کردن این سامانه، دستورالعمل ماده ۱۹۶ مکرر قانون مالیات های مستقیم را که در سال ۱۳۹۵ منتشر شد در نظر بگیرید. این دستورالعمل در این لینک در دسترس شما خواهد بود.

اگر برای نخستین بار است که وارد سامانه می شوید و یا در سامانه ثبت نام نکرده اید و اعتبارسنجی نشده اید، به سامانه الکترونیکی ثبت نام مودیان مراجعه کنید و فرآیند دریافت پستی رمز عبور را طی کنید.  پس از ورود به سیستم، اگر قبلا وارد سیستم نشده باشید، صفحه ثبت اداره کل را مشاهده می کنید.

همان طور که در عکس پایین مشاهده می کنید، اطلاعات نام مودی، در سیستم ثبت شده است و آخرین زمان ورود به سامانه و هم چنین آخرین زمان تغییر رمز عبور هم مثل ورود به صفحه بانکداری مجازی بانک خود، قابل مشاهده است.

مشاهده سوابق صورت معاملات فصلی

یکی از قابلیت‌های کلیدی سامانه معاملات فصلی، امکان مشاهده سوابق صورت معاملات فصلی است. این بخش به کاربران اجازه می‌دهد تا گزارش‌های ارسال‌شده در فصل‌های گذشته را مرور و بررسی کنند.

این قابلیت کاربردهای زیادی دارد، از جمله:

•         اطمینان از ثبت صحیح اطلاعات خرید و فروش
•         مقایسه داده‌های مالی فصل‌های مختلف
•         اصلاح احتمالی اشتباهات در صورت وجود مغایرت
•         پیگیری وضعیت پذیرش یا رد گزارش توسط سازمان امور مالیاتی

به این ترتیب، سامانه معاملات فصلی 169 نه تنها بستری برای ارسال اطلاعات است، بلکه ابزاری قدرتمند برای مدیریت، تحلیل و کنترل دقیق تراکنش‌های مالی نیز محسوب می‌شود.

آموزش معاملات فصلی گام به گام

یکی از مهم‌ترین دغدغه‌های مودیان مالیاتی، یادگیری مراحل ثبت و ارسال معاملات فصلی در بستر آنلاین است. آشنایی با فرآیندها به صورت تصویری و مرحله به مرحله کمک می‌کند تا افراد بدون خطا و در زمان مشخص، گزارش‌های مالی خود را ارسال کنند. در این بخش به آموزش معاملات فصلی گام به گام پرداخته و از طریق معرفی مراحل اصلی، روند کار با سامانه معاملات فصلی یا همان سامانه معاملات فصلی 169 را توضیح می‌دهیم.

در صفحه اصلی سامانه معاملات فصلی، شما با ۳ قسمت: صفحه اصلی، ابزار و سطوح دسترسی مواجه هستید که هر یک کاربری خاص خود را دارد. برای ثبت گزارش  خرید،ثبت گزارش فروش، ثبت اطلاعات پرداخت قراردادها، ثبت گزارش امتناع، قسمت هایی در سامانه معاملات فصلی وجود دارد که شکل آیکون ها احتمالا در طول زمان تغیر کند. اما کارکرد آن ها ثابت است.

هر زمان در مراجعه به سامانه معاملات فصلی مودیان قانون مالیاتی، با سوالی روبرو شدید، از بخش راهنما استفاده کنید.

در زمان کار با سامانه معاملات فصلی، دقت کنید که تکمیل کلیه فرم هایی که با علامت * نمایش داده شده است، الزامی است. هم چنین اگر در زمان تکمیل فرم ها، با خطا ها و متونی مواجه شدید که راه حل آن را نمی دانید، حتما به بخش راهنما مراجعه کنید و نیازی به تماس با روابط عمومی سامانه معاملات فصلی نیست. حتما بخش پرسش و پاسخ هایی که در محاسبان خبره، ارائه شده است را پیش از تکمیل اطلاعات، مطالعه کنید.

بخش های مهم در ثبت صورت معاملات فصلی

• • • ثبت گزارش خرید: اطلاعات فصلی کلیه خرید های شما بایستی در این بخش درج شود.
    • ثبت گزارش فروش: فروش کلیه کالاها و خدمات شما از ۱ ریال تا N ریال بایستی در بخش ثبت اطلاعات فروش باشد.
    • ثبت گزارش پرداخت قرارداد: با انتخاب این گزینه، قادر خواهید بود که اطلاعات پرداخت را وارد کنید و ثبت نمایید.
    • ثبت گزارش امتناع: با انتخاب این گزینه، برای ثبت اطلاعات امتناع می توان اقدام کرد. کارکرد این بخش را در انتهای گفتار توضیح  دادیم.

اگر روی آیکون ثبت گزارش خرید کلیک کنید، صفحه ای که عکس آن را در تصویر زیر مشاهده می کنید، به نمایش در می آید.

همان طور که در عکس بالا مشاهده می کنید، نام شرکت/موسسه، فصل (بهار، تابستان،پاییز، زمستان)، سال، وضعیت (ثبت اولیه یا ثبت نهایی)، مشخصات کد رهگیری، مشخصات کد اقتصادی، مشخصات شناسه ملی، مشخصات کاربر ثبت کننده و روش ایجاد هر رکورد به نمایش در آمده  است.

همان طور که در فلش قرمز رنگ مشخص کردیم، برای ثبت هر  رکورد، باید روی گزینه «ایجاد» کلیک  کنید. اگر میخواهید هر رکورد را حذف کنید، پس از انتخان آن، روی گزینه ضربدر (X) کلیک کنید. اگر قبلا، رکوردهایی ایجاد کرده باشید، در صفحه به  نمایش درامده است.

همواره قسمت سال در بخش ثبت گزارش خرید سامانه معاملات فصلی، سال جاری (1404) است. لطفا دقت کنید که سال و فصل به صورت دقیق درج شود. اگر گزارش فصلی فصل قبل را می زنید، حتما دقت کنید که اشتباه ورود اطلاعات نکنید و اطلاعات زمستان 1403 را به جای بهار 1404ثبت نکنید.

همان طور که در صفحه بالا مشاهده می کنید، شماره  اقتصادی مودی، شماره ثبت،شماره تلفن، کدپستی، نام مودی، فصل و سال مربوط ثبت اطلاعات خرید سامانه معاملات فصلی به نمایش در آمده است. اگر از مرور گر INTERNET EXPLORER‌ استفاده می کنید، با کلیک کردن بر روی دکمه ثبت نهایی، صفحه ای برای شما باز نشده و موفق به مشاهده رسید اطلاعات نشده اید، بایستی POP UP BLOCKER را برای IE فعال کنید.

برای این کار بایستی از منوی TOOLS در گزینه INTERNET OPTIONS، سربرگ PRIVACY را انتخاب کنید.

سپس انتشار پاپ آپ (پنجره کوچک) را فعال کنید (TURN ON POP-UP BLOCKER)  که در عکس زیر مشاهده می فرمایید.

پس از ثبت گزارش خرید، به منظور ایجاد جزییات خرید روی هر ردیف ایجاد شده در بخش ثبت اطلاعات خرید در پروفایل شرکت خودتان در سامانه معاملات فصلی، کلیک  کرده  تا صفحه ای که عکس آن را در تصویر زیر مشاهده می کنید، به نمایش در آید.

همان طور که در عکس بالا مشاهده می کنید، در فصل مربوطه و سال مالیاتی، جمع کل ستون مبلغ فروش، جمع کل عوارض ارزش  افزوده، جمع کل کالیات بر ارزش  افزوده، به نمایش در می آید و جزییات خرید و جزییات فروش در دسترس  است.

با کلیک روی گزینه  «ایجاد»، رکورد جدید ایجاد می شود. برای ثبت، بایستی روی گزینه «ثبت» حتما کلیک  کنید. به منظور ایجاد جزییات خرید، بایستی روی دکمه ایجاد، کلیک کنید تا تصویر پایین به نمایش در آید.

همان طور که در عکس بالا مشاهده می کنید، اطلاعات خرید و اطلاعات فروشنده در فرمی مجزا قابل ویرایش و ثبت است. اطلاعات فروشنده باید کامل وارد شود. اطلاعات هر فروشنده و هر خریداری بایستی شامل موارد زیر باشد:

• • • نام و نام خانوادگی خریدار /فروشنده
    • کد پستی ۱۰ رقمی فروشنده
    • شماره اقتصادی ۱۲ رقمی فروشنده
    • کد ملی یا شناسه ملی فروشنده
    • آدرس و تلفن فروشنده
    • اطلاعات خریدار شامل شرح کالا و شماره ایران کد (کد کالا)
    • مبلغ خالص و مالیات بر ارزش افزوده

توجه کنید که اگر معاملات ثبت شده در این قسمت، کم تر از ۱۰ درصد مبلغ حد نصاب (۸ میلیون و ۸۰۰ هزار ریال ) است، باید گزینه ای که با دایره  سبز نمایش  داده شده تیک بخورد.

 حد نصاب ۸ میلیون و ۸۰۰ هزار ریال

طبق دستورالعمل هفتم خرداد ماه سال ۱۳۹۲، خریدهایی که تا میزان ۱۰ درصد مبلغ حد نصاب معاملات کوچک (موضوع ماده ۳ قانون مناقصات کشوری) است، معاملات مذکور طی یک  سطر در فهرست سه ماهه،  به صورت تجمیعی درج کنید.  اگر  معاملات اعلام شده به شرح  بالا، از ده درصد مبلغ خرید سالانه، بیش تر باشد، شما به عنوان «مودی دارای ریسک» محسوب خواهید شد و در اولویت رسیدگی قرار می گیرد.

عکس بالا، نشان م یدهدکه شما بایستی مبالغ خالص (تجمیعی)، مالیات ارزش افزوده (تجمیعی) و عوارض ارزش افزوده  (تجمیعی) را وارد کنید. اگر مبلع مورد نظر شما، بیش از ۱۳ رقم بود، ۲ ردیفه ثبت کنید.  در انتها، ثبت را کلیک  کنید.

بعد از ثبت مبالغ خواسته شده، برای ذخیره روی گزینه  ثبت یا ثبت جدید، کلیک  کنید. اگر روی ثبت جدید کلیک کنید، دوباره صفحه خالی برای ورود اطلاعات جدید، نمایان خواهد شد.

اگر در فرم ثبت اطلاعات فروشنده، نوع شخصیت حقوقی یا حقیقی و نوع عادی انتخاب شود، باید موارد ستاره دار را تکمیل کنید. ورود اطلاعات کد اقتصادی یا کدلی، الزامی است. صحت اطلاعات ورودی شما توسط کارشناسان و سیستم  بررسی می شود واگر اطلاعات اشتباه وارد شده باشد، سهوا یا عمدا، پیگیرد خواهد داشت.

اگر نوع فروشنده عادی و نوع شخصیت، حقوقی غیر دولتی  باشد، باید شماره اقتصادی یا شناسه ملی به درستی وارد شود.

اگر از فهرست نوع خریدار، طرف معامله خارجی که در این اقامت نداشته و فعالیت اقتصادی ندارد را انتخاب کنید، بایستی نام شرکت و کد پستی را وارد کنید.  کد اختصاصی شخص، الزامی است و صحت اطلاعات درج شده نیز مثل سایر بخش ها، بررسی  خواهد شد.

برای ثبت شماره اختصاصی فروشنده خارجی چه کنیم؟

این سوال متداولی است که مودیان حقوقی درباره ثبت شماره اختصاصی فروشنده خارجی در سامانه معاملات فصلی می پرسند. برای  این کار، بایستی به سامانه ثبت سفارش در سایت وزارت صنعت، معدن و تجارت مراجعه کرده و شناسه فروشنده را دریافت کنید. به این لینک  بروید.

شماره ای به عنوان شناسه (کد) به شما ارائه می شود که این شماره، شناسه اختصاصی اشخاص خارجی بوده و باید در سامانه معاملات سازمان امور مالیاتی کشور در هنگام ارسال اطلاعات، درج شود.

البته در سایت سازمان امور مالیاتی کشور، در بخش استعلام و اخذ کد فراگیر اتباع خارجی، امکان دریافت کد فراگیر اتباع خارجی برای اشخاص  حقیقی وجود دارد. منظور از کد فراگیر  اتباع خارجی، «شماره اختصاص اشخاص خارجی» است.

توجه کنید که برای ثبت نهایی، حداقل  یک  رکورد باید در جزییات خرید،  ثبت شده باشد.  بعد از آن که همه اطلاعات رکوردهای جزییات  خرید را واردکردید، اطلاعات را بررسی و ثبت نهایی کنید.  بعد از ثبت نهایی، امکان ویرایش از شما، سلب  خواهد شد.

همان طورکه در اطلاعات بالا مشاهده می کنید، جمع کل  ستون مبلغ فروش و جمع کل به نمایش درامده  است. ثبت نهایی، در سمت راست است که با مربع قرمز رنگ  نشان دادیم.

در عکس  بالا، نمایی از فرم نمایش داده شده  درباره رسید اطلاعات  ارسالی خریدار را مشاهده می کنید. این عکس، نشان دهنده رسید اطلاعات بوده و اگر اطلاعات  درج شده روی  فرم،  مورد تایید باشد، دکمه تایید را کلیک کنید تا کد رهگیری صادر شود که در عکس پایین مشاهده میکنید.  با کلیک روی دکمه جزییات گزارش، می توان اطلاعات را در قالب PDF ذخیره کرد.

ثبت گزارش فروش در سامانه معاملات فصلی

جهت ثبت گزارش فروش، روی گزینه ثبت گزارش فروش در صفحه اصلی سایت که در ابتدای گفتار معرفی شد، کلیک  کنید.

همان طور که در عکس بالا  مشاهده می کنید، به  منظور ایجاد گزارش فروش فصلی، باید روی گزینه «ایجاد»  کلیک  کنید که در قاب قرمز  رنگ در عکس فوق نیز تاکید شده است.  سال و فصل را باید درست وارد کنید.

در  عکس بالا، صفحه مربوط به درج اطلاعات فروش در سامانه معاملات فصلی در فصل و سال مورد نظر به نمایش درآمده  است. جزییات  گزارش فروش را در زیر بخش قرمز  رنگ مشاهده می کنید. برای ثبت جزییات فروش،  بایستی روی این قسمت کلیک کنید.

برای  ایجاد جزییات فروش، روی دکمه «ایجاد» کلیک کنید تا تصویر زیر به نمایش درآید.

در این قسمت نیز  شبیه بخشی  که در ثبت اطلاعات فروش متذکر شدیم، بایستی  اطلاعات فیلدهای ستاره دار قرمز ،  به درستی وارد شود. در این جا نیز موضوعی که قبلا درباره معاملات کم تر از ۱۰ درصد گفتیم،‌ صادق است و باید طبق دستورالعمل اقدام کنید.

در ثبت جزییات گزارش فروش، فرمی که عکس آن را در تصویر بالا مشاهده می کنید، باید به دقت تکمیل شود و با توجه به نوع شخصیت خریدار و نوع خریدار، اطلاعات مربوطه درج شود.  اگر از فهرست نوع خریدار، صورتحساب  های صادره توسط ماشین های فروش POS انتخاب شود، بایستی  مبلغ کلی و ارزش افزوده (مالیات و عوارض) وارد شود.

جزییات گزارش فروش همان طور که در عکس زیر نمایش داده شده است بایستی با اطلاعات مالیات ارزش افزوده و عوارض باشد.

در عکس زیر، می توانید جزییات گزارش فروش را مشاهده کنید که اطلاعات دستگاه POSE فروشنده در آنجا ثبت شده است.

مبلغ خرید به ریال و جمع و کد کالا در این قسمت در دسترس است.

تصویر بالا، به منزله رسید اطلاعات است. اگر اطلاعات درج شده روی فرم مورد تایید است، گزینه  تایید را کلیک کنید. با این کار، کد رهگیری سیستمی برای شما صادر شود. پس از آن، گزینه پرینت، فعال می شود. با زدن دکمه چاپ جزییات  گزارش، می توانید اطلاعات را در قالب PDF ذخیره  کنید.

ثبت گزارش پرداخت قراردادها در سامانه معاملات فصلی

این گزینه نیز باید در سامانه معاملات فصلی وارد شود.

در این صفحه، فهرست اطلاعات گزارش های پرداخت قرارداد که قبلا کرده ایم را نشان می دهد. برای درست کردن گزارش پرداخت فصل جدید، روی گزینه  ایجاد که با قریم  قرمز رنگ  نشان دادیم، کلیک  کنید.

جزییات هر قرارداد نیز در صفحه مجزایی باید وارد شود.

همان طور که در عکس بالا مشاهده می کنید، کد ملی و شناسه اقتصادی طرف قرارداد باید با دقت واردشود.  استان شخصی که با آن قرارداد منعقد کردید، وارد شده و اطلاعات تماس درج شود. اطلاعات پرداخت، شامل موارد زیر است:

• • • تاریخ عقد قرارداد
    • موضوع قرارداد
    • شماره قرارداد
    • شرح پرداخت
    • مبلغ ناخالص پرداختی
    • مبلغ کل
    • مالیات (ارزش افزوده)
    • عوارض (ارزش افزوده)

اگر نوع شخص طرف قرارداد، حقیقی باشد، باید موارد ستاره دار درخواست شده را پر کنید. ورود حداقل کد اقتصادی یا کد ملی، الزامی  است. اگر شخص طرف قرارداد شما، حقوقی باشد، باید کد اقتصادی یا شناسه ملی را وارد کنید.

جزییات پرداخت هر قرارداد را در عکس بالا مشاهده می کنید.

هر قرارداد، رسید اطلاعات  ارسالی دارد با شماره کد رهگیری.

ثبت گزارش پرداخت امتناع

بخش آخری که در این گفتار محاسبان خبره معرفی می کنیم، بخش ثبت گزارش پرداخت امتناع است. این اطلاعات بایستی ماهانه ثبت شود. تا ۱۵ روز پس از هر  ماه، امکان ارسال اطلاعات وجود دارد.

در عکس بالا، فرم مربوط به ثبت گزارش امتناع را مشاهده می کنید.

همان طور که در عکس بالا مشاهده می کنید، پس از انتخاب نوع شخصیت حقیقی،  بایستی استان و آدرس وارد شود.  تاریخ  خرید و نام کالا و مبلغ خرید و مالیات بر  ارزش افزوده و عوارض ارزش افزوده باید پر شود.  به موارد زیر توجه کنید:

• • • اگر نوع شخص طرف قرارداد، حقیقی باشد، نام و نام خانوادگی و دیگر موارد ستاره دار خواسته را درج کنید.
    • تاریخ خرید باید در محدوده ماه و سال باشد.
    • نوع شخص طرف قرارداد، اگر حقوقی است، باید نام شخص حقوقی و دیگر موارد ستاره دار، درج شود. بایستی تاریخ خرید، در محدوده ماه و سال  باشد.
    • برای ثبت نهایی حداقل یک رکورد، باید در جزییات امتناع، ثبت شده باشد.

گزارش امتناع در معاملات فصلی، مخصوص فروش کالا یا خدمات است و این فرم توسط فروشنده پر می شود.

همراه گرامی

اگر در تکمیل اطلاعات مربوط به سامانه معاملات فصلی با سوالی روبرو شدید، مراتب را از طریق بخش کامنت با کارشناسان شرکت «محاسبان تلاشگر خبره» به اشتراک بگذارید.  آماده ارائه کلیه خدمات حسابداری و حسابرسی و تنظیم  صورت های مالی و دفاتر و فعالیت های ثبت اینترنتی گزارشات مالیاتی اشخاص حقیقی و حقوقی در سراسر کشور هستیم.

قوانین و مهلت ارسال معاملات فصلی

ارسال به‌موقع معاملات فصلی یکی از مهم‌ترین وظایف مودیان مالیاتی است. سازمان امور مالیاتی کشور قوانین مشخصی برای این موضوع تدوین کرده است. بر اساس این قوانین، تمامی اشخاص حقیقی و حقوقی موظف‌اند در پایان هر فصل، حداکثر تا ۴۵ روز پس از پایان فصل، گزارش معاملات خود را از طریق سامانه معاملات فصلی ثبت و ارسال کنند. این مهلت شامل تمامی گروه‌های شغلی (از جمله خدمات، کالا، پیمانکاری، اجاره و حتی حقوق) می‌شود.

بنابراین اگر شما در فصل بهار تراکنش یا قراردادی داشته‌اید، نهایتاً تا ۱۵ مرداد باید آن را در سامانه معاملات فصلی 169 ارسال کنید. همین قاعده برای سایر فصل‌ها نیز برقرار است. رعایت این مهلت بسیار حیاتی است، زیرا تأخیر یا عدم ارسال می‌تواند تبعات مالی سنگینی برای کسب‌وکارها به همراه داشته باشد.

جرایم عدم ارسال معاملات فصلی

اگر مودیان در موعد مقرر اقدام به ارسال صورت معاملات فصلی نکنند، مشمول جرایم عدم ارسال معاملات فصلی خواهند شد. این جرایم شامل موارد زیر است:

•         جریمه نقدی معادل ۱۰٪ مبلغ معامله ثبت‌نشده
•         محرومیت از معافیت‌های مالیاتی سالانه
•         ایجاد سابقه تخلف مالیاتی در پرونده اشخاص حقیقی و حقوقی
•         مشکلات احتمالی در دریافت مفاصا حساب یا تسویه‌های مالیاتی

به‌طور مثال، اگر شرکتی معاملات پیمانکاری خود را در موعد مقرر ثبت نکند، علاوه بر پرداخت مالیات معاملات فصلی دارایی، باید جریمه عدم ارسال را هم پرداخت کند.

با توجه به این مقررات، آشنایی با قوانین و مهلت ارسال معاملات فصلی و انجام دقیق فرآیندها در سامانه معاملات فصلی سامانه سازمان امور مالیاتی، نقش مهمی در جلوگیری از ضررهای مالی دارد. برای کسب اطمینان، توصیه می‌شود همواره پس از ارسال، از بخش مشاهده سوابق صورت معاملات فصلی رسید دریافت کنید تا در صورت نیاز به مستندسازی مشکلی پیش نیاید.

ابزار و نرم‌افزارهای موردنیاز برای ارسال

برای ثبت و ارسال معاملات فصلی به شکل صحیح، استفاده از ابزارها و نرم‌افزارهای استاندارد ضروری است. سازمان امور مالیاتی امکانات مختلفی در اختیار مودیان قرار داده تا فرآیند ورود اطلاعات، کنترل صحت آن‌ها و ارسال گزارش معاملات فصلی ساده‌تر شود. این ابزارها به‌ویژه برای اشخاص حقیقی و حقوقی که حجم بالایی از تراکنش‌ها دارند، بسیار کاربردی هستند.

یکی از رایج‌ترین ابزارها، نرم افزار ارسال معاملات فصلی است که توسط سازمان طراحی شده و امکان ورود اطلاعات، ویرایش و ارسال مستقیم به سامانه معاملات فصلی TTMS را فراهم می‌کند. همچنین مودیان می‌توانند از فایل اکسل معاملات فصلی آماده برای ورود اطلاعات استفاده کنند. این فایل‌ها با فرمت استاندارد طراحی شده‌اند و پس از تکمیل، به‌صورت مستقیم در سامانه بارگذاری می‌شوند.

علاوه بر این، برخی کسب‌وکارها از نرم‌افزارهای حسابداری استفاده می‌کنند که قابلیت تولید خروجی سازگار با معاملات فصلی excel را دارند. این موضوع باعث می‌شود زمان ثبت تراکنش‌ها کاهش یابد و خطای انسانی کمتر شود. در مواردی نیز امکان استفاده از نسخه‌های بومی و به‌روزرسانی‌های جدید مانند دانلود نرم افزار معاملات فصلی از سایت سازمان امور مالیاتی وجود دارد که حتما باید آخرین نسخه رسمی نصب شود.

اصلاح و ویرایش معاملات فصلی

گاهی پس از ثبت و ارسال معاملات فصلی، مودیان متوجه می‌شوند که بخشی از اطلاعات وارد شده دارای خطا یا ناقص است. در چنین شرایطی امکان اصلاح و ویرایش معاملات فصلی از طریق سامانه معاملات فصلی (TTMS) وجود دارد. این قابلیت به کاربران کمک می‌کند تا بدون نیاز به ارسال مجدد کل اطلاعات، صرفاً بخش‌های دارای مشکل را اصلاح کنند.

برای ویرایش، ابتدا باید وارد سامانه معاملات فصلی سازمان امور مالیاتی شوید و از قسمت «مشاهده سوابق صورت معاملات فصلی» تراکنش‌های قبلی خود را بررسی کنید. سپس ردیف‌هایی که نیاز به تغییر دارند (مانند شماره فاکتور، مبلغ، کد اقتصادی یا نوع معامله) انتخاب و ویرایش می‌شوند. بعد از انجام تغییرات، اطلاعات جدید ثبت شده و در سیستم نهایی می‌گردد.

لازم است توجه کنید که اصلاحات باید قبل از اتمام مهلت ارسال معاملات فصلی انجام گیرد. در غیر این صورت ممکن است مشمول جرایم عدم ارسال معاملات فصلی یا ارائه اطلاعات نادرست شوید. به همین دلیل توصیه می‌شود در هنگام ثبت اطلاعات از ابزارهایی مانند فایل اکسل معاملات فصلی آماده یا خروجی نرم‌افزارهای حسابداری استفاده کنید تا میزان خطا کاهش یابد.

[av_notification title=” color=’green’ border=’solid’ custom_bg=’#444444′ custom_font=’#ffffff’ size=’normal’ icon_select=’yes’ icon=’ue854′ font=’entypo-fontello’ admin_preview_bg=”]
جهت ارسال صورت معاملات فصلی در سال 1404 با ما تماس بگیرید

☏ 021-77648731-2
[/av_notification]

معاملات فصلی در بخش‌های مختلف

معاملات فصلی در هر کسب‌وکاری بسته به نوع فعالیت، اطلاعات متفاوتی را شامل می‌شود و ثبت دقیق آن در سامانه معاملات فصلی اهمیت بالایی دارد. این بخش‌ها شامل معاملات فصلی خدمات و کالا، معاملات فصلی پیمانکاری، معاملات فصلی اجاره و معاملات فصلی حقوق هستند. هر بخش اطلاعات خاص خود را دارد و ثبت نادرست می‌تواند منجر به جرایم عدم ارسال معاملات فصلی شود.

برای مثال، در معاملات فصلی خدمات و کالا، تمامی خرید و فروش‌های کالا و ارائه خدمات باید با جزئیات کامل ثبت شوند، از جمله کد اقتصادی طرف معامله، تاریخ معامله و مبلغ. در بخش پیمانکاری، قراردادهای پروژه و پرداخت‌های انجام شده به پیمانکاران در صفر تا صد صورت معاملات فصلی درج می‌شوند. همچنین، برای معاملات فصلی اجاره، اطلاعات مربوط به اجاره املاک یا تجهیزات باید به صورت دقیق وارد شود.

استفاده از ابزارهایی مانند معاملات فصلی excel یا نرم افزار ارسال معاملات فصلی می‌تواند فرآیند ثبت اطلاعات در سامانه معاملات فصلی 169 را سریع و بدون خطا انجام دهد. با آموزش معاملات فصلی گام به گام، مودیان قادر خواهند بود بخش‌های مختلف معاملات را بررسی کرده، مشاهده سوابق صورت معاملات فصلی انجام دهند و در صورت نیاز، اصلاحات لازم را به موقع اعمال کنند.

تفاوت معاملات فصلی و ارزش افزوده

معاملات فصلی و مالیات بر ارزش افزوده (VAT) هر دو بخش مهمی از گزارش‌دهی مالیاتی هستند، اما اهداف و نحوه اجرا آن‌ها متفاوت است. معاملات فصلی چیست و چه تفاوتی با ارزش افزوده دارد؟ در معاملات فصلی، تمرکز بر ثبت خرید و فروش کالا و خدمات و ارائه گزارش کامل به سامانه معاملات فصلی است، در حالی که مالیات بر ارزش افزوده شامل محاسبه و پرداخت مالیات ناشی از فروش کالا و خدمات می‌شود.

در معاملات فصلی، اطلاعات دقیق طرف معامله، مبلغ معامله و کد اقتصادی وارد می‌شود و این اطلاعات در صفر تا صد صورت معاملات فصلی ثبت می‌شود. اما در گزارش ارزش افزوده، تمرکز بر محاسبه مالیات اعمال‌شده بر هر کالا یا خدمت و پرداخت آن به سازمان امور مالیاتی است.

برای مشاغل و شرکت‌ها، درک تفاوت‌ها اهمیت زیادی دارد تا بتوانند ارسال معاملات فصلی و گزارشات ارزش افزوده را به صورت جداگانه و صحیح انجام دهند. استفاده از نرم افزار ارسال معاملات فصلی و معاملات فصلی excel می‌تواند همزمان فرآیند ثبت معاملات و محاسبه مالیات را ساده و دقیق کند و از بروز خطاهای خدمات مالیاتی جلوگیری نماید.

وضعیت معاملات کوچک در لیست معاملات فصلی

برای معاملات که گردش مالی عمده ای برای شرکت محسوب نمیشوند و جزو معاملات کوچک هستند ذکر صورت کامل و جزیی معامله لازم نبوده و فقط باید به صورت عنوانی و تایتل در یک مجموعه فهرست وار به سازمان امور مالیاتی ابلاغ گردند.

• لزوم کد اقتصادی در ارسال معاملات فصلی

برای ارسال صورت معاملات فصلی باید سازمان ها و شرکت ها اقدام به دریافت کد اقتصادی نمایند و پس از اخذ کد اقتصادی صورت معاملات فصلی خود را با کد اقتصادی دریافت شده به سازمان امور مالیاتی ارسال نمایند . اگر کد اقتصادی دیر صادر شود و احتمال گذشتن زمان ارسال صورت معاملات فصلی وجود داشته باشد مودیان باید با نام و نام خانوادگی و کد ملی خود اقدام به ارسال صورت معاملات فصلی نموده و هیچ عذری در این خصوص پذیرفته نیست.

جدول معاملات فصلی

جدول معاملات فصلی یکی از ابزارهای اصلی برای ثبت و ارائه صفر تا صد صورت معاملات فصلی است که اطلاعات دقیق مربوط به خرید و فروش کالا و خدمات را به سامانه معاملات فصلی منتقل می‌کند. این جدول به‌صورت ساختاریافته، امکان دسته‌بندی معاملات بر اساس نوع طرف معامله، مبلغ، تاریخ و کد اقتصادی را فراهم می‌کند.

بخش جدول	ردیف‌ها / اطلاعات	توضیحات
اطلاعات عمومی مؤدی	کد اقتصادی، شناسه ملی، نام شرکت یا شخص، آدرس، شماره تماس	مشخصات پایه‌ای برای شناسایی مؤدی
اطلاعات معاملات خرید	شماره فاکتور، تاریخ فاکتور، کد اقتصادی یا ملی فروشنده، مبلغ خرید، نوع کالا یا خدمت، مبلغ مالیات بر ارزش افزوده	جزئیات خریدهای انجام‌شده در فصل مالی
اطلاعات معاملات فروش	شماره فاکتور، تاریخ فاکتور، کد اقتصادی یا ملی خریدار، مبلغ فروش، نوع کالا یا خدمت، مبلغ مالیات بر ارزش افزوده	ثبت جزئیات فروش‌ها و صدور صورت معاملات فصلی
اطلاعات قراردادها	شماره قرارداد، تاریخ قرارداد، مبلغ کل قرارداد، مبلغ پرداختی، نوع قرارداد (خرید، پیمانکاری، اجاره و غیره)	شامل قراردادهای داخلی و پیمانکاری
اطلاعات صادرات و واردات	شماره اظهارنامه گمرکی، تاریخ اظهارنامه، مبلغ صادرات/واردات، کشور مقصد یا مبدا، نوع کالا	ثبت دقیق معاملات برون‌مرزی و گمرکی
اطلاعات بیمه و اجاره	شماره قرارداد بیمه یا اجاره، تاریخ قرارداد، مبلغ پرداختی، نوع بیمه یا اجاره، مدت قرارداد	پوشش مالی و قراردادی اجاره یا بیمه مرتبط با کسب‌وکار

 این ساختار باعث می‌شود که فرآیند ارسال معاملات فصلی به سازمان امور مالیاتی دقیق و بدون خطا انجام شود و همزمان امکان تحلیل و کنترل معاملات فصلی مالیات برای شرکت‌ها و کسب‌وکارها فراهم گردد.

نتیجه‌گیری

رعایت معاملات فصلی و استفاده از سامانه معاملات فصلی برای هر کسب‌وکار، چه حقیقی و چه حقوقی، ضروری است تا از جرایم عدم ارسال معاملات فصلی و مشکلات مالیاتی جلوگیری شود. استفاده از مشاوران و محاسبان خبره مانند تیم محاسب 24 باعث می‌شود فرایند ثبت، ارسال و اصلاح صورت معاملات فصلی دقیق و سریع انجام شود.

از نکات کلیدی در مدیریت معاملات فصلی می‌توان به ثبت دقیق خرید و فروش، رعایت مهلت ارسال معاملات فصلی ۱۴۰۴ و ارسال به موقع اطلاعات در سامانه معاملات فصلی 169 اشاره کرد. همچنین بهره‌گیری از نرم افزار ارسال معاملات فصلی یا فایل اکسل معاملات فصلی آماده موجب افزایش دقت و کاهش خطا در گزارشات مالیاتی می‌شود.

آموزش و اطلاع از آموزش معاملات فصلی گام به گام و نحوه اصلاح خطاها در معاملات فصلی از دیگر اقدامات مهم است. با رعایت این اصول و همراهی محاسبان خبره، امکان انجام صفر تا صد صورت معاملات فصلی مطابق استانداردهای قانونی فراهم می‌شود و از جریمه‌ها و مشکلات احتمالی جلوگیری خواهد شد.

سوالات متداول

معاملات فصلی چیست و چه کاربردی دارد؟

معاملات فصلی گزارشی است که شامل خرید و فروش‌های انجام شده در یک فصل می‌شود و برای سازمان امور مالیاتی ارسال می‌گردد. این گزارش به سازمان کمک می‌کند تا معاملات شرکت‌ها و مشاغل بررسی و کنترل شود.

مهلت ارسال معاملات فصلی چگونه است؟

مهلت ارسال معاملات فصلی ۱۴۰۴ معمولاً تا یک ماه پس از پایان هر فصل است. عدم رعایت این مهلت می‌تواند منجر به جرایم عدم ارسال معاملات فصلی شود.

آیا امکان اصلاح معاملات فصلی پس از ارسال وجود دارد؟

بله، با استفاده از سامانه معاملات فصلی و نرم‌افزار ارسال معاملات فصلی می‌توان اطلاعات ارسالی را اصلاح و به‌روزرسانی کرد.

جزئیات جریمه مربوط به عدم ارسال صورت معاملات فصلی در قانون مالیات‌های مستقیم به صورت زیر محاسبه می‌شود:
اگر مبلغ معامله انجام شده کمتر از 8,800,000 ریال باشد، نیازی به ارسال کد اقتصادی نیست و صورت معامله می‌تواند به صورت تجمیعی پس از سه ماه ارسال گردد. یعنی لازم نیست این معاملات کوچک تا یک ماه بعد از پایان تاریخ معامله مدارک آن ارسال شود.
اگر مبلغ معامله انجام شده بیشتر از 8,800,000 ریال باشد، معامله‌کننده باید کد اقتصادی خریدار و خودش را به همراه صورت معاملات ارسال کند. در صورت عدم ارسال مدارک یا کد اقتصادی خود و خریدار، مشمول جریمه یازده درصدی خواهد شد.

اگر خریدار یا فروشنده از اعلام کد اقتصادی خود امتناع کنند چه باید کرد؟

اگر خریدار یا فروشنده از ارائه کد اقتصادی خود خودداری نمایند، طرف دیگر معامله موظف است کد اقتصادی خود را به همراه مشخصات طرف مقابل به سازمان امور مالیاتی ارسال کند. در این حالت، فقط شخصی که کد اقتصادی ارائه نداده مشمول جریمه خواهد شد و طرف دیگر معامله دچار مشکل نمی‌شود.

چگونه می‌توان صورت معاملات فصلی را ارسال کرد؟

برای ارسال مدارک، شرکت‌ها، سازمان‌های تجاری و اشخاص حقیقی می‌توانند به پرتال سازمان امور مالیاتی مراجعه کرده و پس از طی مراحل ذکر شده، مدارک تعیین‌شده را ثبت و ارسال نمایند. همچنین، همه افرادی که طبق قانون مشمول ارسال این مدارک هستند می‌توانند از خدمات شرکت‌ها و مؤسسات مالی و حسابداری دارای مجوز استفاده کنند و فرآیند ثبت و ارسال مدارک را به آن‌ها بسپارند تا در سریع‌ترین زمان انجام شود و مودی مشمول جرایم تعیین‌شده نگردد.

چه کسانی موظف به ارسال صورت معاملات فصلی هستند؟

کلیه افراد حقیقی و حقوقی مشمول قانون مالیات‌های مستقیم موظف به ارسال صورت معاملات فصلی حداکثر تا یک ماه پس از پایان هر فصل می‌باشند.

عدم ارسال صورت معاملات فصلی چه عواقبی دارد؟

در صورت عدم ارسال صورت معاملات فصلی یا عدم دریافت کد اقتصادی و یا استفاده از کد اقتصادی دیگران، مشمول جریمه خواهید شد.
این جریمه برابر یک درصد مجموع صورت معاملاتی است که ارسال نشده‌اند.
همچنین، در صورت عدم دریافت کد اقتصادی، ده درصد جریمه اضافی نیز در نظر گرفته می‌شود.

صورت معاملات فصلی به چه طریقی باید ارسال شود؟

ارسال صورت معاملات فصلی می‌تواند به دو روش انجام شود:

• به صورت آفلاین یا روی سی‌دی
• به صورت آنلاین و الکترونیکی از طریق پرتال سازمان امور مالیاتی

آیا حقوق و دستمزد پرسنل باید در معاملات فصلی ذکر شود؟

خیر، حقوق و دستمزد پرسنل در معاملات فصلی ذکر نمی‌شود؛ زیرا این موضوع تحت قانون جداگانه‌ای مشمول مالیات بوده و مالیات آن به طور مستقیم اخذ می‌گردد.

اگر خریدار محصول کد اقتصادی ارائه ندهد، جریمه مربوط به آن چگونه است؟

اگر خریدار کد اقتصادی خود را ارائه ندهد ولی فروشنده مشخصات خریدار و جزئیات معامله را به سازمان امور مالیاتی اعلام نماید، تنها خریدار مشمول جریمه خواهد شد.
اما اگر فروشنده این اطلاعات را ارسال نکند، در آن صورت هر دو طرف معامله جریمه خواهند شد.