کار بدون قرارداد؛ عواقب کارفرما و حقوق کارگر

وقتی ماه‌ها در یک مجموعه کار کرده‌اید اما هیچ برگه‌ای امضا نکرده‌اید، یک پرسش مدام ذهن را درگیر می‌کند: آیا کار بدون قرارداد یعنی هیچ حقی ندارم؟ پاسخ قانون کار روشن‌تر از چیزی است که بسیاری از کارفرماها وانمود می‌کنند؛ نبودِ یک برگه کاغذ، رابطه کاری را از بین نمی‌برد و حق شما را هم حذف نمی‌کند.

در این راهنمای کاربردی درباره کار بدون قرارداد که شرکت حسابداری محاسبان تلاشگر خبره برای کارگران و کارفرمایان تدوین کرده است، یاد می‌گیرید رابطه کار را چگونه اثبات کنید، چه مطالباتی دارید، شکایت از کارفرما را از کجا و با چه مدارکی شروع کنید و کارفرما چگونه پیش از رسیدن به جریمه، وضعیت نیروهای خود را قانونی کند.

کار بدون قرارداد چیست؟

کار بدون قرارداد به وضعیتی گفته می‌شود که فردی برای دیگری کار می‌کند و در برابر آن مزد می‌گیرد، اما هیچ متن کتبی و امضاشده‌ای درباره شرایط همکاری وجود ندارد. شیوع کار بدون قرارداد در کارگاه‌های کوچک، فروشگاه‌ها، مجموعه‌های خدماتی و کسب‌وکارهای نوپا بسیار زیاد است. دلیلش هم ساده است: کارفرما می‌خواهد از تعهدهایی مثل بیمه و ثبت رسمی فاصله بگیرد و کارگر هم از ترس از دست دادن شغل، اصراری برای امضای قرارداد نمی‌کند.

ماده ۷ قانون کار تصریح می‌کند که قرارداد کار می‌تواند کتبی یا شفاهی باشد و هر دو از نظر حقوقی معتبرند. بنابراین کار بدون قرارداد کتبی به معنای نبودِ رابطه کاری نیست؛ فقط یک قرارداد شفاهی است که باید با شواهد ثابت شود. شرط اصلی این است که رابطه کارگر و کارفرما قابل اثبات باشد و شما دلایل کافی برای آن در دست داشته باشید.

ماده ۲ همان قانون، کارگر را کسی می‌داند که به هر عنوان در برابر دریافت حق‌السعی، یعنی مزد، حقوق، سهم سود یا سایر مزایا، به درخواست کارفرما کار می‌کند. پس معیار قانون‌گذار «واقعیت اجرای کار» است، نه عنوانی که طرفین روی رابطه می‌گذارند. ساعت کاری مشخص، دریافت دستور از کارفرما، حضور منظم در محل کار و پرداخت ماهانه، همگی نشانه‌های رابطه کارگری‌اند و در پرونده کار بدون قرارداد وزن زیادی دارند.

با وجود اعتبار قرارداد شفاهی، نسخه مکتوب همیشه امن‌تر است؛ چون عنوان شغلی، مزد، ساعت کار و مدت همکاری را از همان ابتدا مشخص می‌کند و در کار بدون قرارداد جایی برای بحث باقی نمی‌گذارد. اگر کارفرما هستید و می‌خواهید وضعیت را اصلاح کنید، راهنمای تنظیم قرارداد کار نقطه شروع خوبی است تا بدانید یک قرارداد استاندارد چه بندهایی دارد.

چرا کار بدون قرارداد برای هر دو طرف پرخطر است؟

اگر تصور می‌کنید کار بدون قرارداد فقط به ضرر کارگر است، باید دقیق‌تر نگاه کنید. این وضعیت یک شمشیر دولبه است و هزینه‌های پنهانش در بلندمدت برای هر دو طرف سنگین می‌شود. کارگر با ابهام در اثبات حقوقش روبه‌رو می‌شود و کارفرما با ریسک جریمه، ادعای دائمی بودن رابطه کار و مشکلات مالیاتی. در دو بخش بعد، ریسک هر طرف را جداگانه بررسی می‌کنیم.

ریسک‌های کار بدون قرارداد برای کارگر

بزرگ‌ترین خطر کار بدون قرارداد برای کارگر، دشواری اثبات است. وقتی مزد نقدی پرداخت شود، حضور و غیاب ثبت نشود و حتی یک پیام یا فیش در دست نباشد، شکایت از کارفرما سخت‌تر می‌شود. علاوه بر این، بدون بیمه، سابقه بازنشستگی و بهره‌مندی از خدمات درمانی از دست می‌رود و استفاده از مزایایی مانند بیمه بیکاری هم به سابقه پرداخت حق بیمه وابسته است؛ برای آشنایی با شرایط بیمه بیکاری پیش از هر تصمیمی باید سابقه بیمه‌ای خود را بدانید.

ریسک‌های کار بدون قرارداد برای کارفرما

بسیاری از کارفرماها گمان می‌کنند نبودِ قرارداد آن‌ها را از تعهد معاف می‌کند، اما حکم قانون برعکس است. ماده ۱۴۸ قانون کار کارفرمایان را موظف می‌کند کارگران خود را تحت پوشش بیمه قرار دهند و ماده ۷ هم رابطه شفاهی را به رسمیت می‌شناسد. اگر کارگر شکایت کند، کارفرما علاوه بر پرداخت مطالبات، با جریمه‌های بیمه‌ای و اختلاف طولانی روبه‌رو می‌شود. نتیجه کار بدون قرارداد برای کارفرما، اغلب هزینه‌ای بیشتر از قرارداد رسمی است.

از زاویه حسابداری هم کار بدون قرارداد دردسرساز است. حقوقی که بدون لیست بیمه و بدون ثبت رسمی پرداخت شود، در بررسی‌های مالیاتی ممکن است به‌عنوان هزینه قابل قبول پذیرفته نشود و ریسک جریمه را بالا ببرد. همین مسئله کارفرما را در دفاع از پرونده مالیاتی ضعیف می‌کند و صرفه‌جویی ظاهری اولیه را به هزینه‌ای سنگین تبدیل می‌کند.

لیست مالیات حقوق نیز باید در موعد قانونی ارسال شود و فرقی نمی‌کند نیرو قرارداد کتبی داشته باشد یا نه. نگاهی به مقاله عدم ارسال لیست مالیات حقوق کارکنان نشان می‌دهد که تأخیر یا فراموشی در این تکلیف چه پیامدهایی ایجاد می‌کند.

برای دیدن مقایسه سریع خطرها، جدول زیر را بررسی کنید:

موضوع	ریسک کارگر	ریسک کارفرما
اثبات رابطه	نیاز به جمع‌آوری مدرک و شاهد	امکان محکومیت بر پایه شواهد کارگر
بیمه	از دست رفتن سابقه و درمان	جریمه و پرداخت حق بیمه معوق
پایان کار	ابهام در سنوات و مطالبات	احتمال محکومیت به پرداخت مطالبات
مالیات	نبود سند رسمی درآمد	احتمال رد هزینه و جریمه مالیاتی

پیش از آنکه ریسک کار بدون قرارداد به پرونده تبدیل شود، وضعیت مالی خود را بررسی کنید. کارشناسان مشاوره مالیاتی محاسبان می‌توانند نشان دهند پرداخت‌های حقوق و دستمزد شما از نگاه ممیز مالیاتی در چه وضعیتی قرار دارد.

آیا کار بدون قرارداد به معنای کارگر دائم است؟

یکی از نکته‌های کمتر شنیده‌شده درباره کار بدون قرارداد این است که نداشتن قرارداد معمولاً به نفع کارگر تمام می‌شود. تبصره ۲ ماده ۷ قانون کار می‌گوید در کارهایی که طبع آن‌ها جنبه مستمر دارد، اگر مدتی در قرارداد ذکر نشود، قرارداد دائمی تلقی می‌شود. یعنی کارفرمایی که نیرو را بدون قرارداد و بدون تعیین مدت نگه می‌دارد، در عمل قرارداد دائم بسته است، بی‌آنکه از مزایای مدیریتی آن بهره‌ای ببرد.

البته این قاعده درباره کارهای مستمر است، نه کارهای موقت و پروژه‌ای. اگر ماهیت کار فصلی، مقطعی یا برای یک پروژه مشخص باشد، تشخیص نوع رابطه با مرجع رسیدگی‌کننده است و مدارکی مانند سابقه پرداخت‌ها و نوع وظایف روی تصمیم اثر می‌گذارد. تفاوت این دو حالت را در مقاله قرارداد کار موقت چیست مرور کنید.

در عمل این یعنی قطع ناگهانی همکاری در کار بدون قرارداد، بدون رعایت ضوابط قانونی می‌تواند به شکایت کارگر و محکومیت کارفرما برسد. به همین دلیل کارفرمایانی که امروز بدون قرارداد کار می‌کنند باید بدانند هر ماه تأخیر در تنظیم قرارداد، موقعیت کارگر را محکم‌تر و موقعیت خودشان را شکننده‌تر می‌کند.

چگونه کار بدون قرارداد را در مرجع رسیدگی اثبات کنیم؟

مهم‌ترین مرحله در شکایت، اثبات رابطه کار است. مرجع رسیدگی از شما می‌پرسد: چه زمانی شروع به کار کردید، چه شغلی داشتید، چه مزدی می‌گرفتید و کارفرما چه کسی بود؟ پاسخ این پرسش‌ها در کار بدون قرارداد نباید صرفاً ادعا باشد؛ هر کدام باید با یک یا چند مدرک پشتیبانی شود. هرچه مجموعه مدارک متنوع‌تر باشد، قدرت پرونده بیشتر می‌شود.

جدول زیر مدارک رایج و ارزش اثباتی آن‌ها را نشان می‌دهد:

نوع مدرک	چه چیزی را ثابت می‌کند	نکته مهم
پرینت و فیش واریز بانکی	دریافت مزد و تداوم پرداخت	توضیح و بابت واریز حفظ شود
لیست حضور و غیاب	حضور منظم و ساعت کار	عکس یا نسخه کپی تهیه کنید
پیام‌ها و مکاتبات	دستور کار و ارتباط شغلی	اسکرین‌شات با تاریخ ذخیره شود
کارت یا لباس فرم	عضویت در مجموعه	عکس با تاریخ بگیرید
شهادت همکاران	حضور و نوع کار	نام و آدرس شاهد مشخص باشد

مدارک مکتوب و دیجیتال در کار بدون قرارداد

مدارک مکتوب قوی‌ترین ابزار شما هستند. هر واریز بانکی با نام کارفرما یا مجموعه، فیش حقوقی، پیام‌های واتساپ یا تلگرام درباره شیفت و دستور کار، عکس از محل کار، ایمیل‌ها و حتی فاکتورهایی که با نام شما امضا شده‌اند، در کنار هم تصویری روشن از رابطه کار می‌سازند. بهتر است همه مدارک را همین امروز در یک پوشه جداگانه و با تاریخ‌های مرتب ذخیره کنید.

ثبت ساعت ورود و خروج هم اهمیت زیادی دارد. اگر کارفرما هستید و می‌خواهید در کار بدون قرارداد حضور نیروها مستند شود، راهنمای ثبت کارکرد کارکنان نشان می‌دهد این ثبت چطور باید انجام شود تا در بررسی‌های بعدی قابل استناد باشد.

شهادت، تحقیق محلی و نقش اداره کار

اگر مدرک مکتوب کافی ندارید، شهادت همکاران و تحقیق محلی راه‌حل است. کارگر می‌تواند از مرجع رسیدگی بخواهد بازرس به محل کار مراجعه کند و پس از گفتگو با افراد حاضر، گزارش تهیه کند. این گزارش در پرونده کار بدون قرارداد اهمیت زیادی دارد، به‌ویژه اگر کارفرما وجود رابطه را انکار کند.

اگر در جمع‌آوری مدارک و تنظیم پرونده تردید دارید یا کارفرما هستید و پرونده‌های پرسنلی‌تان نقص دارد، خدمات اداری محاسبان در حوزه کارگزینی و امور پرسنلی می‌تواند کمک کند تا مستندات شما کامل و منظم شود.

حقوق قابل مطالبه در کار بدون قرارداد چیست؟

وقتی رابطه کار ثابت شد، قانون کار برای کارگر همان حقوق قانونی را قائل است که در قرارداد کتبی دارد. نبودِ قرارداد، سقف مطالبات را پایین نمی‌آورد و فقط مسیر اثبات را سخت‌تر می‌کند. در بخش‌های بعد سه گروه اصلی مطالبات در کار بدون قرارداد را مرور می‌کنیم: مزد، بیمه و مزایای پایان کار. برای هر گروه توضیح می‌دهیم چه چیزی را می‌توانید مطالبه کنید و چه مدرکی لازم است.

مزد و حداقل حقوق

مزد کارگر نمی‌تواند کمتر از حداقل مصوب شورای عالی کار برای همان سال باشد، حتی اگر او در کار بدون قرارداد مشغول باشد. اگر کارفرما کمتر از این حد پرداخت کرده است، تفاوت آن قابل مطالبه است. هر سال مصوبه جدید، حداقل مزد و مزایا را تغییر می‌دهد و برای محاسبه دقیق باید به مصوبه همان سال رجوع کرد.

جزئیات افزایش حقوق ۱۴۰۵ را در مقاله مربوط ببینید تا مطالبات خود را بر پایه عددهای درست محاسبه کنید و مبلغ را از روی حدس یا شنیده‌ها تعیین نکنید.

بیمه و سابقه کار

حق بیمه از مهم‌ترین مطالبات در کار بدون قرارداد است. چون ماده ۱۴۸ قانون کار بیمه کارگران را الزامی می‌داند، کارگری که بدون بیمه کار کرده می‌تواند ثبت سابقه بیمه‌ای خود را از مراجع ذی‌صلاح پیگیری کند. این موضوع مستقیماً روی بازنشستگی، از کارافتادگی و درمان اثر می‌گذارد و هیچ‌کس نباید آن را کم‌اهمیت بداند.

دانستن شیوه صحیح ارسال لیست بیمه هم به کارفرما کمک می‌کند از ابتدا درست عمل کند و هم کارگر بداند دقیقاً چه چیزی را باید مطالبه کند. ثبت منظم لیست‌ها بهترین سند در برابر هر ادعای بعدی است.

سنوات، عیدی و مرخصی

سنوات پایان کار، عیدی و پاداش، و مرخصی استفاده‌نشده سه مورد مهم دیگرند. طبق رویه قانون کار، سنوات به ازای هر سال سابقه معادل یک ماه حقوق مبنا است، اما نحوه محاسبه دقیق به نوع پایان کار و مصوبه سال بستگی دارد.

عیدی و مرخصی هم تا زمانی که پرداخت نشده باشند، حق کارگر محسوب می‌شوند و در پرونده شکایت از کارفرما باید جداگانه و به‌صورت مستند درخواست شوند. هرچه فهرست مطالبات شما دقیق‌تر باشد، رسیدگی سریع‌تر پیش می‌رود.

شکایت از کارفرما در کار بدون قرارداد؛ مراحل گام‌به‌گام

بسیاری از کارگران نمی‌دانند شکایت از کارفرما در کار بدون قرارداد را کجا باید ثبت کنند. اشتباه رایج، مراجعه مستقیم به شورای حل اختلاف عمومی است؛ در حالی که اختلافات ناشی از قانون کار در صلاحیت مراجع خاص اداره کار قرار دارد. مسیر درست این است که از سازش شروع کنید و در صورت شکست، به هیئت‌های تشخیص و حل اختلاف بروید.

مرحله اول: سازش مستقیم

ماده ۱۵۷ قانون کار می‌گوید اختلافات کارگر و کارفرما در مرحله اول از طریق سازش حل می‌شود؛ مستقیماً بین دو طرف یا از طریق شورای اسلامی کار، انجمن صنفی یا نماینده قانونی کارگران. در این مرحله بهتر است درخواست خود را مکتوب و با فهرست مطالبات ارسال کنید تا اگر سازش نشد، سابقه این تلاش در پرونده بماند. شروع از سازش، هزینه و زمان کمتری از ورود به رسیدگی رسمی دارد.

مرحله دوم: هیئت تشخیص و هیئت حل اختلاف

اگر سازش نتیجه نداد، پرونده به اداره کار می‌رود و ابتدا هیئت تشخیص به‌عنوان مرجع بدوی رسیدگی می‌کند. در صورت اعتراض، هیئت حل اختلاف به‌عنوان مرجع تجدیدنظر وارد می‌شود. در این مراحل شما باید مدارک اثبات رابطه و فهرست مطالبات را ارائه کنید.

برای آشنایی با جزئیات این روند، بخش حل اختلاف کارگر و کارفرما را مطالعه کنید. در شکایت از کارفرما در کار بدون قرارداد، تحقیق محلی بازرس و شهادت همکاران نقش تعیین‌کننده دارد و باید در همین مرحله درخواست شود.

مرحله سوم: اجرای رأی و مراجع بالاتر

آرای نهایی این هیئت‌ها لازم‌الاجرا است و برای اعتراض به رأی قطعی، در شرایط مشخص به دیوان عدالت اداری مراجعه می‌شود. نکته مهم این است که دعاوی خارج از حدود ماده ۱۵۷، مثل خسارت تأخیر تأدیه، در صلاحیت دادگاه‌های عمومی است. بهتر است پیش از تنظیم شکایت، با یک وکیل یا کارشناس حقوقی مشورت کنید تا خواسته‌های شما در مرجع درست مطرح شود.

سناریوی عملی: کار بدون قرارداد در یک انبار

برای روشن‌تر شدن مسیر، یک سناریوی فرضی را مرور می‌کنیم. فرض کنید رضا بیست ماه در یک انبار کار کرده، مزدش را از طریق انتقال بانکی گرفته و هیچ قرارداد و بیمه‌ای نداشته است. کارفرما یک روز شفاهی به او می‌گوید دیگر لازم نیست بیایی. رضا چه باید بکند؟

رضا ابتدا پرینت حساب بانکی را تهیه و پیام‌های مربوط به شیفت کاری را ذخیره می‌کند. سپس از یک همکار می‌خواهد در صورت لزوم شهادت بدهد. بعد مطالباتش، یعنی حقوق معوق، سنوات، عیدی و مرخصی استفاده‌نشده را فهرست می‌کند و به کارفرما ابلاغ می‌کند. وقتی سازش نمی‌شود، به اداره کار مراجعه می‌کند. این سناریو فرضی است و هدفش نشان دادن ترتیب منطقی اقدام‌هاست، نه پیش‌بینی نتیجه یک پرونده واقعی.

از دید کارفرما همین سناریو یک درس دارد: هزینه چند سال کار بدون قرارداد می‌تواند در یک پرونده جمع شود. اگر پیش از اختلاف، حساب‌ها دقیق و لیست‌ها منظم باشد، بخش بزرگی از این هزینه قابل کنترل است. برای ساماندهی حساب‌ها و اسناد، به خدمات حسابداری محاسبان مراجعه کنید.

اشتباهات رایج در کار بدون قرارداد

بیشتر مشکلات پرونده‌های کار بدون قرارداد از چند اشتباه تکراری ناشی می‌شود که با آگاهی می‌توان از آن‌ها جلوگیری کرد:

• نگهداری نکردن مدارک پرداخت: دریافت مزد نقدی بدون رسید، اثبات را بسیار دشوار می‌کند.
• تأخیر طولانی در شکایت: هرچه زمان بیشتر بگذرد، دسترسی به شاهد و مدرک سخت‌تر می‌شود.
• مراجعه به مرجع نادرست: دعاوی ناشی از قانون کار باید در اداره کار مطرح شود.
• امضای برگه سفید یا رضایت‌نامه: هرگز بدون خواندن و بدون دریافت رونوشت چیزی را امضا نکنید.
• اعتماد به وعده شفاهی: وعده‌های شفاهی کارفرما درباره مزد و بیمه معمولاً بعداً قابل اثبات نیستند.

کارفرماها نیز اشتباه‌های مشابهی دارند، از جمله بیمه نکردن نیروها و ارسال نکردن لیست‌ها. اگر سال‌ها بیمه نکرده‌اید، پیش از افزایش بدهی خود، شرایط بخشودگی جرایم کارفرمایان بیمه را بررسی کنید؛ چون این مقررات در دوره‌های مختلف تغییر می‌کنند و باید وضعیت روز را از سازمان تأمین اجتماعی استعلام کنید.

راهکار کارفرمایان: از کار بدون قرارداد تا ساختار قانونی

اگر کارفرما هستید، بهترین زمان برای اصلاح وضعیت همین حالاست. چهار اقدام ساده می‌تواند ریسک کار بدون قرارداد را به‌شدت کاهش دهد: تنظیم قرارداد کتبی برای همه نیروها، ثبت منظم کارکرد، ارسال لیست‌های بیمه و مالیات حقوق و نگهداری پرونده منظم هر کارمند. برای هر کدام باید یک مسئول مشخص و یک زمان‌بندی داشته باشید.

شروع کار با تکمیل پرونده پرسنلی است. این پرونده شامل مدارک هویتی، قرارداد، سوابق پرداخت و گزارش کارکرد می‌شود و در هر اختلافی اولین سندی است که از شما خواسته می‌شود. راهنمای تهیه پرونده پرسنلی مراحل را به‌صورت کاربردی توضیح داده است.

بعد از تکمیل پرونده‌ها، نوبت ثبت اسناد مالی است. حقوق، بیمه و مالیات هر ماه باید در حساب‌ها ثبت شود و در موعد قانونی به مراجع مربوط اعلام شود؛ فراموش شدن یک موعد می‌تواند همه زحمت‌های قبلی را بی‌اثر کند.

اگر وقت یا تجربه کافی برای این کار ندارید، خدمات مالیاتی محاسبان می‌تواند ثبت و اعلام ماهانه را برای شما انجام دهد و موعدها را از دست ندهد.

اگر مطمئن نیستید ساختار فعلی شما با قانون کار و تأمین اجتماعی سازگار است، بهتر است پیش از شکایت یا بازرسی، یک بررسی کلی انجام دهید. این بررسی ریسک‌های پنهان را روشن می‌کند و هزینه اصلاح را قابل پیش‌بینی می‌سازد.

برای مجموعه‌های بزرگ‌تر، خدمات حسابرسی می‌تواند میزان پایبندی به مقررات حقوق، بیمه و مالیات را به‌صورت مستقل بسنجد و گزارشی شفاف از نقاط ضعف ارائه دهد.

چنین گزارشی هم برای مدیران و هم برای مراجع بیرونی ارزشمند است و نشان می‌دهد مجموعه شما کار بدون قرارداد و ابهام حقوقی را کنار گذاشته است.

هزینه نیروی انسانی بخش بزرگی از بودجه هر شرکت است و ثبت درست آن در برنامه مالی، شما را از غافلگیری حفظ می‌کند. اگر می‌خواهید این هزینه‌ها را در تصمیم‌های سرمایه‌گذاری لحاظ کنید، مشاوره مالی کمک می‌کند تصمیم‌های بهتری بگیرید.

چک‌لیست پیش از شکایت از کارفرما

پیش از ثبت شکایت، این فهرست را مرور کنید تا مطمئن شوید پرونده کار بدون قرارداد شما کامل است: مدارک پرداخت جمع‌آوری شده باشد، نام و مشخصات کارفرما و آدرس محل کار معلوم باشد، تاریخ شروع و پایان کار مشخص شود، فهرست مطالبات به تفکیک مزد، سنوات، عیدی و مرخصی آماده باشد، نام شاهدان و اطلاعات تماس آن‌ها در دسترس باشد و سازش مکتوب هم تلاش شده باشد. هرچه این چک‌لیست کامل‌تر باشد، رسیدگی سریع‌تر و ریسک رد ادعا کمتر می‌شود.

جمع‌بندی

کار بدون قرارداد نه تنها حق کارگر را از بین نمی‌برد، بلکه برای کارفرما هم ریسک‌های جدی می‌سازد. نکته‌های کلیدی این مقاله:

• قرارداد کار طبق ماده ۷ قانون کار می‌تواند شفاهی باشد و اعتبار قانونی دارد.
• در کار مستمر بدون ذکر مدت، قرارداد دائمی تلقی می‌شود.
• اثبات رابطه با فیش واریز، پیام‌ها، لیست حضور و شهادت همکاران ممکن است.
• شکایت از کارفرما از سازش شروع می‌شود و سپس به هیئت تشخیص و هیئت حل اختلاف می‌رسد.
• کارفرما با قرارداد کتبی، بیمه و ثبت منظم حقوق می‌تواند از جریمه و اختلاف جلوگیری کند.

برای بررسی وضعیت حقوق و بیمه نیروهای خود یا دریافت راهنمایی حسابداری، مشاوره حسابداری محاسبان در کنار شماست. این مطلب جنبه آموزشی دارد و جایگزین مشاوره حقوقی نیست؛ قوانین و بخشنامه‌ها ممکن است تغییر کنند.

سوالات متداول

1. کار بدون قرارداد چیست؟ کار بدون قرارداد به وضعیتی گفته می‌شود که فردی برای دیگری کار می‌کند و در برابر آن مزد می‌گیرد، اما هیچ متن کتبی و امضاشده‌ای درباره شرایط همکاری وجود ندارد.

2. آیا کار بدون قرارداد قانونی است؟ بله، طبق ماده ۷ قانون کار قرارداد کار می‌تواند شفاهی باشد، اما اثبات رابطه بر عهده مدعی است و بهتر است همیشه قرارداد کتبی داشته باشید.

3. بدون قرارداد می‌توان از کارفرما شکایت کرد؟ بله، به شرط آنکه با مدارکی مثل واریز بانکی، پیام‌ها، لیست حضور و شهادت همکاران بتوانید رابطه کار را ثابت کنید.

4. شکایت از کارفرما در کار بدون قرارداد را کجا باید ثبت کرد؟ ابتدا سازش و سپس مراجعه به اداره کار و هیئت تشخیص انجام می‌شود؛ شورای حل اختلاف عمومی معمولاً برای این دعاوی صالح نیست.

5. آیا در کار بدون قرارداد بیمه هم برقرار می‌شود؟ کارفرما طبق ماده ۱۴۸ قانون کار موظف به بیمه است و کارگر می‌تواند ثبت سابقه بیمه‌ای خود را از مراجع مربوط پیگیری کند.

6. اگر کارفرما رابطه کار را انکار کند چه کنم؟ درخواست تحقیق محلی بدهید و مدارک واریز، پیام‌ها و شهادت همکاران را ارائه کنید تا رابطه کار اثبات شود.